Ontvang de nieuwste inzichten en updates gewoon in je inbox.
Elke maand publiceert het CBS nieuwe inflatiecijfers. In het nieuws hoor je dan een percentage, maar wat betekent dat getal eigenlijk? En waarom voelt inflatiein het dagelijks leven soms hoger aan dan wat de cijfers zeggen? In dit artikel leggen we uit hoe inflatiecijfers worden samengesteld, wat de CPI en HICP zijn, waarom er verschillende maatstaven bestaan en hoe je die cijfers zelf kunt gebruiken om je financiële situatie beter te begrijpen.
In dit artikel lees je:
In Nederland is het CBS, het Centraal Bureau voor de Statistiek, verantwoordelijk voor de officiële inflatiecijfers. Elke maand meten ze de prijzen van duizendenproducten en diensten door heel Nederland. Dat doen ze in supermarkten, webshops, bij energiebedrijven, in de horeca en bij woningverhuurders.
Die verzamelde prijzen vergelijken ze met dezelfde maand een jaar eerder. Het verschil in procenten is de inflatie. Stijgt het gemeten prijsniveau met 3%, dan is de inflatie 3%.
Het klinkt simpel, maar er gaat veel werk in schuil. Het CBS meet tienduizenden prijspunten per maand en past de samenstelling van het mandje regelmatigaan. Want de dingen die mensen kopen, veranderen door de jaren heen.
Het boodschappenmandje van het CBS
De basis van de inflatiemeting is een virtueel boodschappenmandje. Daarin zitten alle producten en diensten die een gemiddeld Nederlands huishouden koopt. Het CBS bepaalt welke producten erin zitten en hoe zwaar ze meewegen, op basis van wat Nederlanders gemiddeld uitgeven.
De acht hoofdcategorieën in het mandje zijn:
Wonen en energie wegen het zwaarst, omdat mensen daar het grootste deel van hun inkomen aan uitgeven. Als die categorie sterk stijgt, heeft dat dus veelinvloed op het totale inflatiecijfer.
Er zijn meerdere manieren om inflatie te meten. De drie bekendste zijn de CPI, de HICP en de kerninflatie. Ze meten allemaal prijsstijgingen, maar op eenandere manier en voor een ander doel.
CPI: de Nederlandse maatstaf
De CPI, oftewel de Consumentenprijsindex, is de officiële Nederlandse inflatiemaatstaf. Die wordt elke maand gepubliceerd door het CBS en is de meestgebruikte graadmeter voor inflatie in Nederland.
De CPI meet de prijsverandering van het vaste boodschappenmandje voor een gemiddeld Nederlands huishouden. Het is de maatstaf die je het vaakstterugziet in het nieuws als het over inflatie gaat.
HICP: de Europese vergelijkingsmaatstaf
De HICP staat voor Geharmoniseerde Consumentenprijsindex. Die wordt gebruikt om de inflatie in verschillende Europese landen met elkaar te vergelijken. De Europese Centrale Bank gebruikt de HICP om te bepalen of de inflatie in de eurozone als geheel onder controle is.
De HICP wijkt iets af van de CPI. Zo telt eigenwoningbezit in de HICP anders mee dan in de CPI. Daardoor kunnen de twee cijfers voor hetzelfde land iets van elkaar afwijken. In Nederland is de CPI doorgaans het meest geciteerd.
Kerninflatie: inflatie zonder de grillige onderdelen
Kerninflatie is de inflatie zonder energie en voedsel. Die twee categorieën zijn namelijk erg gevoelig voor tijdelijke schommelingen, zoals een koude winter, eendroge zomer of een conflict in een olieregio.
Door energie en voedsel weg te laten, geeft kerninflatie een stabieler beeld van de onderliggende prijsdruk in de economie. Centrale banken kijken vaak naarkerninflatie om te bepalen of ingrijpen nodig is. Want tijdelijke pieken in de energieprijs los je niet op met een hogere rente.
Een praktisch voorbeeld: in 2022 was de totale inflatie in Nederland ruim 10%, maar de kerninflatie lag een stuk lager. Dat betekende dat de prijsstijging vooreen groot deel werd veroorzaakt door de energiecrisis, en niet door brede prijsdruk in de hele economie.
Laat inflatiecijfers je niet verrassen
✔ Bescherm je vermogen met fysiek goud
✔ Starten vanaf €1
✔ Veilige opslag in Zwitserland
Open gratis een account bij Cleverr →
Veel mensen herkennen zich niet in het officiële inflatiecijfer. Ze betalen meer voor boodschappen dan het CBS suggereert, of merken juist minder van eenbepaalde prijsstijging. Hoe kan dat?
Jouw mandje wijkt af van het gemiddelde
Het CBS berekent de inflatie voor een gemiddeld Nederlands huishouden. Maar niemand is precies gemiddeld. Iemand die veel rijdt, merktenergieprijsstijgingen sterker. Iemand die in een goedkope huurwoning woont, merkt er minder van. Iemand die veel vlees eet, voelt voedselprijsstijgingenharder.
Je persoonlijke inflatie hangt af van wat jij concreet koopt en in welke regio je woont. Die kan hoger of lager zijn dan het nationale gemiddelde.
Frequente aankopen vallen meer op
Mensen letten meer op dingen die ze vaak kopen, zoals boodschappen en brandstof. Als die duurder worden, valt dat direct op. Maar dingen die je zeldenkoopt, zoals een televisie of koelkast, zijn vaak juist goedkoper geworden door technologische vooruitgang.
Omdat elektronica in prijs daalt maar nauwelijks in je geheugen staat, en boodschappen stijgen maar je het elke week voelt, lijkt inflatie persoonlijk vaak hogerdan het officiële cijfer.
Het basiseffect: vergelijken met een uitzonderlijk jaar
Inflatiecijfers vergelijken altijd met een jaar eerder. Als de prijzen vorig jaar al sterk waren gestegen, is de stijging dit jaar relatief klein, ook al liggen de prijzenabsoluut gezien nog steeds hoog.
Dat heet het basiseffect. Het verklaart waarom de inflatie in 2023 daalde, terwijl mensen in de supermarkt nog steeds veel meer betaalden dan in 2020. De prijzen daalden niet. Ze stegen alleen minder snel dan in 2022.
De officiële inflatiecijfers van Nederland zijn elke maand te vinden op de website van het CBS via cbs.nl. Daar zie je de meest recente CPI-meting, uitgesplitstper categorie. Zo kun je zien welke producten het meest zijn gestegen en hoe dat zich verhoudt tot vorige maanden en jaren.
De Europese Centrale Bank publiceert de HICP-cijfers voor alle eurolanden op ecb.europa.eu. Handig als je wilt vergelijken hoe de Nederlandse inflatie zichverhoudt tot die in Duitsland, Frankrijk of de rest van de eurozone.
Dit artikel is onderdeel van een reeks over inflatie. Lees ook:
→ Inflatie in Nederland (2026): het complete overzicht
→ De huidige inflatie in Nederland: wat gebeurt er nu met jouw geld?
→ Inflatie in 2026: blijft alles duurder worden?
→ Inflatie grafiek Nederland: zo snel is je koopkracht gedaald
→ Hoeveel inflatie per jaar is normaal?
Inflatiecijfers zijn meer dan een getal in het nieuws. Ze laten zien hoeveel duurder het leven is geworden en in welke categorieën de prijsstijging het hardsttoeslaat. De CPI is de meestgebruikte maatstaf in Nederland, maar kerninflatie geeft een stabieler beeld van de onderliggende prijsdruk.
Dat jouw persoonlijke inflatie afwijkt van het officiële cijfer, is normaal. Het hangt af van wat jij koopt, waar je woont en hoe je leeft. Maar één ding geldt voorbijna iedereen: wie niets doet met zijn spaargeld, verliest koopkracht.
Met Cleverr investeer je eenvoudig in fysiek goud, al vanaf €1. Een beproefde manier om vermogen te beschermen als de koopkracht van geld daalt.
→ Terug naar het hoofdartikel: Inflatie in Nederland (2026)
26 jaar rendement, inflatie en koopkracht in één helder overzicht
.svg)
En leer meteen over het historisch rendement van goud van de afgelopen 26 jaar.
Wie op een toegankelijke manier iets wil opbouwen voor later, kan bij Cleverr vanaf €1 starten met fysiek goud en zilver, transparant geregeld en onder AFM-toezicht.
.svg)
.svg)
.svg)
